Lời tự sự của một bộ đồng phục

Tôi là một bộ đồng phục. Bài này kể lại vòng đời của tôi, từ lúc còn nằm trong cuộn vải cho đến ngày được treo lên móc trong tủ của người mặc, và những gì xảy ra ở từng chặng. Không phải để kể chuyện cho vui, mà vì phần lớn những phàn nàn về đồng phục, bạc màu, chật, bung chỉ, xù lông, đều bắt nguồn từ một quyết định nào đó ở một trong những chặng ấy.

Tôi bắt đầu từ một lô nhuộm

Trước khi có hình hài, tôi là một khúc trên cuộn vải dài vài trăm mét. Cuộn vải ấy được nhuộm theo lô. Điều mà ít người biết: hai lô nhuộm cùng một mã màu vẫn không bao giờ giống hệt nhau. Nhiệt độ bể nhuộm, độ pH của nước, thời gian ngâm, mỗi thứ lệch một chút là sắc độ lệch vài phần trăm.

Cầm một chiếc áo lên thì không ai nhận ra. Nhưng xếp ba mươi người mặc đồng phục đứng thành hàng, mắt người lập tức phát hiện có vài người áo hơi ngả hơn những người còn lại. Đó là lý do người làm nghề lâu năm luôn cắt trọn một lô nhuộm cho một đơn hàng, và giữ lại phần vải dư thay vì bán đi. Phần vải dư ấy chính là bảo hiểm cho những anh chị em đồng phục sẽ được may bổ sung khi công ty có người mới.

Ở chặng này còn một việc nữa: người ta cắt một mảnh vải nhỏ đem giặt thử. Vải cotton chưa qua xử lý chống co có thể co 3-5% sau lần giặt đầu tiên. Với một chiếc áo dài tay, 5% là gần 3 cm tay áo biến mất. Nếu bước giặt thử bị bỏ qua, tôi sẽ vừa vặn đúng một tuần rồi chật.

Người ta dựng tôi bằng rập, không phải bằng size

Trên bàn cắt, tôi được vẽ ra bằng những mảnh rập bằng bìa cứng. Rập là bộ khung của tôi. Nếu rập được dựng từ số đo thật của người sẽ mặc tôi, thì đường vai của tôi sẽ kết thúc đúng tại điểm xương vai của người ấy, ly chiết eo sẽ đặt đúng chỗ eo thật, và tôi sẽ ôm lấy cơ thể thay vì treo lên đó.

Nếu rập được nhảy size theo bước nhảy chuẩn, tôi sẽ vừa với một cơ thể trung bình không có thật. Người mặc tôi phải chấp nhận sai số ở một chỗ nào đó, thường là vai hoặc eo.

Sau bàn cắt, tôi qua chuyền may. Vài thứ được quyết định ở đây mà sau này không sửa được:

• Mật độ mũi chỉ. Khoảng 12-14 mũi trên mỗi 2,5 cm là chuẩn. Thưa hơn, đường may của tôi sẽ hở khi vải căng. Dày hơn, kim đâm quá nhiều lỗ sát nhau và làm rách sợi vải.
• Kiểu đường may ở chỗ chịu lực. Đường sườn và đường đũng của tôi phải may cuốn ống, hai mép vải cuốn vào nhau rồi may hai hàng chỉ. Chỉ vắt sổ rồi may một hàng thì tôi sẽ tách ra sau vài trăm lần người mặc ngồi xuống đứng lên.
• Lớp mex ở cổ và nẹp. Nếu người thợ ép mex sai nhiệt độ, keo sẽ không bám đều. Lúc mới ra khỏi xưởng tôi vẫn phẳng phiu, nhưng sau vài lần giặt hấp, mặt cổ áo tôi nổi bong bóng và không phẳng lại được nữa.
• Chân nút. Nút áo của tôi cần được đính có cuốn chân chỉ, để nút đứng cách mặt vải một khoảng nhỏ. Đính sát quá thì mỗi lần cài, nẹp áo tôi bị kéo nhăn.

Ba năm tới của tôi phụ thuộc vào cách giặt

Tôi thường được thiết kế để sống khoảng ba năm với tần suất mặc năm ngày một tuần. Có sống đủ ba năm hay không thì lại phụ thuộc vào những việc rất nhỏ:

• Cho tôi nghỉ. Sợi vải cần khoảng 24 giờ để hồi lại hình dạng sau khi bị kéo giãn suốt một ngày. Ba bộ mặc luân phiên sẽ bền hơn hẳn hai bộ, không phải vì mỗi bộ được mặc ít hơn mà vì mỗi bộ được nghỉ đủ lâu.
• Móc treo bản rộng. Móc dây thép mảnh dồn toàn bộ trọng lượng của tôi vào hai điểm nhỏ trên vai, chỗ đó sẽ nhô lên thành hai cục sau vài tháng.
• Đừng giặt hấp tôi quá thường xuyên. Với vest và ghi lê, bốn đến sáu lần mặc mới cần một lần giặt hấp. Dung môi giặt hấp rút hết dầu tự nhiên của sợi len, làm tôi khô, xơ và mất độ rũ.
• Lộn mặt trái khi giặt máy. Đặc biệt với áo có in hoặc thêu logo. Ma sát trong lồng giặt là nguyên nhân số một khiến logo bong và mặt vải xù lông.
• Ủi ở nhiệt độ đúng và có lớp vải lót. Ủi trực tiếp lên mặt phải của vải pha polyester ở nhiệt độ cao sẽ làm bề mặt bóng lên thành vệt, và vệt bóng đó vĩnh viễn.

Câu hỏi thường gặp

Bộ đồng phục dùng được bao lâu? Thông thường ba năm với tần suất mặc năm ngày một tuần, nếu vải được chọn đúng định lượng cho công việc và người mặc có từ ba bộ luân phiên. Đồng phục cho môi trường kho vận, bếp, ngoài trời sẽ hao mòn nhanh hơn, nên thường được tính vòng đời một đến hai năm và thay theo đợt.

Đồng phục bị chật sau khi nhân viên tăng cân thì làm sao? Mang đến chỗ may để chỉnh. Ly chiết eo, đường sườn và ống quần đều nới được nếu người thợ cắt lúc trước chừa đủ đường may. Đây là lý do hàng may cẩn thận luôn chừa dư 1,5-2 cm ở các đường sườn. Mon Amie bảo hành chỉnh sửa 3 năm nên việc này nằm trong phạm vi bảo hành.

Vì sao nên giữ lại bộ mẫu sau khi duyệt? Bộ mẫu là căn cứ đối chiếu khi nhận hàng loạt: cùng mã vải, cùng màu, cùng đường may. Nó cũng là mẫu tham chiếu cho đợt may bổ sung năm sau, nhất là khi người phụ trách đồng phục ở doanh nghiệp thay đổi.

Mon Amie may đồng phục từ năm 1991, xưởng hơn 1.000 m2 tại 80-82-84 Đường 3/2, Quận 10, với hơn 80 thợ may và hơn 500 doanh nghiệp được phục vụ mỗi năm. Chúng tôi lưu rập, mã vải và phần vải dư của từng đơn hàng, để những bộ đồng phục may sau vẫn đúng màu và đúng dáng với những bộ đã may trước.