Ngày giỗ tổ ngành may: trọn vẹn một chữ "tâm"

Ngày 12 tháng Chạp âm lịch hằng năm là ngày giỗ tổ ngành may, dịp để những người làm nghề may mặc cùng hướng về tổ nghề với lòng biết ơn. Tại Mon Amie, đây là ngày cả xưởng dừng máy sớm hơn thường lệ để làm lễ và để những người thợ ngồi lại với nhau. Nghề này sống bằng đôi tay, nên ngày tri ân nghề cũng là ngày tri ân chính những đôi tay đó.

Ngày 12 tháng Chạp trong một xưởng may

Với người ngoài nghề, giỗ tổ ngành may có thể chỉ là một cái tên. Với người trong xưởng, đó là một trong vài ngày hiếm hoi trong năm mà tất cả các tổ đều có mặt cùng lúc: tổ cắt, tổ ráp, tổ hoàn thiện, tổ là ủi, thợ dựng rập.

Ngày thường, các tổ này làm việc lệch nhau. Tổ cắt bắt đầu sớm nhất vì vải phải được trải và nghỉ trước khi đặt rập. Tổ hoàn thiện làm muộn nhất, vì phải chờ bộ đồ đi hết chuyền. Người thợ thùa khuy tay có khi cả tuần không nói chuyện với người dựng rập, dù hai người cùng làm nên một chiếc áo. Ngày giỗ tổ là dịp cả xưởng ngồi chung một chỗ.

Xưởng của Mon Amie rộng hơn 1.000 m2 tại 80-82-84 Đường 3/2, Quận 10, với hơn 80 thợ may. Nhiều người trong số đó đã gắn bó với nghề mấy chục năm, học nghề từ thời còn cắt bằng kéo tay và đo bằng thước gỗ.

Vì sao nghề may vẫn cần bàn tay người thợ

Máy móc ngày nay làm được rất nhiều việc: cắt vải bằng máy, dập mex bằng máy ép, thùa khuy bằng máy tự động. Nhưng có những công đoạn máy chưa thay được, và nhiều khả năng còn lâu mới thay được.

• Dựng ngực áo bằng canh tóc. Lớp lót ngực khâu tay tạo độ cong theo đúng lồng ngực người mặc, và sẽ ôm sát hơn theo thời gian. Máy ép keo cho ra mặt phẳng đều nhưng cứng, và không có khả năng đó.
• Đặt tay áo vào vòng nách. Đây là công đoạn quyết định bộ vest nhìn có hồn hay không. Tay áo phải xoay đúng một góc rất nhỏ để rơi theo tư thế tay tự nhiên của người mặc, vốn hơi hướng ra trước chứ không thẳng đứng. Góc này thợ ướm bằng mắt và cảm giác tay.
• Chỉnh hai bên vai lệch nhau. Gần như không ai có hai vai cao bằng nhau. Người thợ phải nhìn khách đứng rồi tự bù vào rập, không có công thức chung.
• Là ủi định hình. Trước khi ráp, từng mảnh vải được là để tạo độ cong sẵn cho ngực, cho be sườn. Nhiệt độ, độ ẩm và lực tay đều phụ thuộc vào loại vải trong tay, và người thợ điều chỉnh theo cảm nhận.

Chữ tâm nằm ở những chỗ khách không nhìn thấy

Khách hàng đánh giá bộ vest bằng những gì nhìn thấy: màu vải, đường ve, độ vừa vai. Nhưng chất lượng thật lại nằm ở phần khuất.

Đường may bên trong có được vắt sổ gọn không, hay để sợi vải xổ ra rồi cọ vào áo sơ mi. Túi lót may bằng vải gì, có chịu được sức nặng của chiếc điện thoại suốt ba năm không. Vải có được cắt đúng canh sợi không, vì cắt lệch canh thì bộ đồ sẽ xoắn nhẹ sau vài tháng và không sửa được nữa. Phần đường may dự phòng ở sườn có được chừa đủ để còn nới ra khi khách thay đổi vóc dáng không.

Không khách hàng nào lật áo lên kiểm tra những thứ này. Đó chính là lý do chúng được gọi là chữ tâm. Người thợ làm đúng ở những chỗ không ai nhìn, vì bộ đồ sẽ theo người mặc nhiều năm chứ không chỉ trong ngày giao hàng.

Câu hỏi thường gặp

Giỗ tổ ngành may là ngày nào?

Ngày 12 tháng Chạp âm lịch hằng năm. Vì tính theo lịch âm nên ngày dương lịch thay đổi từng năm, thường rơi vào khoảng giữa tháng 1.

Trong ngày giỗ tổ, xưởng có nhận hàng và giao hàng không?

Có, nhưng lịch làm việc trong ngày này rút ngắn hơn. Nếu quý khách có mốc giao hàng sát Tết, chúng tôi khuyên tính lùi thêm vài ngày đệm, vì đây cũng là giai đoạn cao điểm nhất trong năm của mọi xưởng may.

Vì sao thời gian may một bộ đồ lại cần tới 4 đến 6 tuần?

Vì phần lớn thời gian nằm ở những công đoạn không thể rút ngắn: vải phải nghỉ sau khi trải, bộ đồ phải qua fitting rồi mới chỉnh, và mỗi lần chỉnh lại cần thời gian là ủi định hình lại. Ép tiến độ ở bất kỳ khâu nào trong số đó đều để lại dấu vết trên thành phẩm.

Nhân ngày này, Mon Amie xin gửi lời cảm ơn tới những người thợ đang ngày đêm gắn bó với nghề tại xưởng, và tới những khách hàng đã tin tưởng đồng hành cùng chúng tôi từ năm 1991 tới nay.