Mon Amie và hành trình kế nghiệp một nhà may gia đình

Kế nghiệp một nhà may không giống mở một cửa hàng mới. Cái khó nằm ở chỗ phần lớn tài sản của nghề nằm trong tay và trong đầu người thợ, không nằm trên giấy tờ. Khang Đặng tiếp quản Mon Amie — nhà may thành lập năm 1991 — và mất nhiều năm để trả lời một câu hỏi: chuẩn hóa được đến đâu mà không làm mất đi thứ khiến khách quay lại. Câu chuyện này từng được anh chia sẻ trên Talkshow Nguy Cơ của Báo điện tử VnExpress.

Những gì buộc phải chuẩn hóa

Một nhà may vận hành bằng trí nhớ thì phục vụ được vài chục khách. Muốn phục vụ hơn 500 doanh nghiệp mỗi năm, phải có hệ thống.

• Rập phải có mã và được lưu. Trước đây, rập giấy của khách nằm trong tủ, và tìm được hay không phụ thuộc vào người thợ nào đang trực. Khi rập được đánh mã và lưu theo hệ thống, đơn tái đặt rút từ 4-6 tuần xuống còn 7-10 ngày — vì bỏ được toàn bộ bước dựng rập.
• Vải phải truy được lô. Mỗi cây vải nhập về đều ghi mã lô nhuộm và gắn với đơn hàng đã dùng nó. Nhờ vậy, khi một doanh nghiệp tuyển thêm người sau một năm, chúng tôi cắt từ đúng cây vải cũ chứ không đặt mới, và màu không lệch.
• Quy trình phải có điểm kiểm. Cắt, may, thêu, ép, mặc thử, hoàn thiện — mỗi bước có người ký nhận. Với hơn 80 thợ trong một xưởng hơn 1.000 m², không thể để chất lượng phụ thuộc vào việc ai đang cầm sản phẩm.
• Bảo hành phải thành cam kết viết ra. Mon Amie bảo hành chỉnh sửa 3 năm cho sản phẩm may tại xưởng. Điều kiện kỹ thuật cho lời cam kết đó là phần vải chừa được quy định rõ ràng ở từng vị trí, chứ không tùy thợ.

Những gì không được chuẩn hóa

Đây mới là phần khó. Có những khâu càng ép vào quy trình thì càng hỏng.

Buổi lấy số đo. Máy đo cho ra con số, nhưng thợ giỏi ghi thêm những thứ máy không đọc được: quý khách so vai bên nào khi thả lỏng, lưng cong bao nhiêu, có thói quen bỏ tay vào túi quần không, cài một khuy hay hai khuy. Những ghi chú bên lề đó quyết định bộ đồ nhiều hơn con số vòng ngực.

Buổi mặc thử giữa chừng. Đây là bước tốn thời gian nhất trong quy trình và cũng là bước bị cám dỗ cắt bỏ nhiều nhất khi xưởng đông đơn. Chúng tôi giữ nó lại, vì độ xuôi vai và độ cong lưng chỉ nhìn ra trên người thật, không đọc ra từ phiếu đo.

Lớp dựng ngực áo. Canh tóc khâu đính tốn công gấp nhiều lần mex dán ép keo. Nhưng mex dán sau vài lần giặt hấp sẽ bong từng mảng và ngực áo nổi bong bóng, không phục hồi được. Đây là chỗ mà tiết kiệm chi phí đồng nghĩa với đánh đổi tuổi thọ sản phẩm, nên không đưa vào bàn cân.

Bài học từ giai đoạn Covid-19

Ngành may mặc chịu đòn nặng trong dịch. Với một xưởng may đo, cú sốc rõ nhất là không lấy được số đo trực tiếp và không tổ chức được buổi mặc thử.

Bài học rút ra không phải là "phải chuyển đổi số", mà cụ thể hơn: giá trị của dữ liệu rập được lưu. Những quý khách đã từng may tại xưởng vẫn đặt được đồ mới trong giai đoạn đó, vì rập của họ còn nằm trong kho và chỉ cần chọn vải. Những khách chưa từng đến thì phải chờ. Kể từ đó, việc lưu rập không còn là tiện ích nội bộ mà thành một phần của dịch vụ.

Bài học thứ hai là về cơ cấu khách hàng. Một xưởng chỉ sống bằng đơn cưới hoặc đơn cá nhân sẽ đứng im khi các sự kiện tạm dừng. Đồng phục doanh nghiệp có chu kỳ khác — công ty vẫn cần thay đồng phục, chỉ là chậm hơn — và hai mảng này giữ nhịp cho nhau.

Mon Amie hôm nay

Xưởng hơn 1.000 m² tại 80-82-84 Đường 3/2, Quận 10, hơn 80 thợ may, 5 showroom tại TP.HCM, phục vụ hơn 500 doanh nghiệp mỗi năm bên cạnh khách cá nhân. Số lượng tối thiểu: vest và ghi lê từ 5 bộ, sơ mi và quần tây từ 20, áo thun từ 30. Thời gian may 4-6 tuần từ ngày duyệt mẫu, đơn tái đặt 7-10 ngày.

Câu hỏi thường gặp

Mon Amie hoạt động từ năm nào? Nhà may thành lập năm 1991 và được thế hệ sau trong gia đình tiếp quản, phát triển thành mô hình xưởng kết hợp hệ thống showroom như hiện nay.

Vì sao đơn tái đặt lại nhanh hơn nhiều đơn mới? Vì bước dựng rập chiếm phần lớn thời gian của một đơn may đo. Khi rập đã có sẵn trong kho, công việc còn lại chỉ là cắt, may và hoàn thiện, nên rút từ 4-6 tuần xuống 7-10 ngày.

Doanh nghiệp nhỏ có được phục vụ như doanh nghiệp lớn không? Quy trình là một, chỉ khác quy mô. Ngưỡng tối thiểu tính theo từng loại sản phẩm chứ không theo tổng đơn, nên một công ty vài chục người vẫn đặt được vest cho ban lãnh đạo và sơ mi cho toàn bộ nhân sự.

Xưởng có nhận khách đến xem trực tiếp không? Có. Với đơn đồng phục, chúng tôi khuyến khích quý khách đến xem khu cắt, khu may, khu thêu và kho vải trước khi chốt hợp đồng — đây là cách nhanh nhất để phân biệt một xưởng thật với một đơn vị nhận đơn rồi đưa đi gia công.

Ba mươi lăm năm làm nghề dạy chúng tôi rằng những bước không rút ngắn được thì đừng rút ngắn: đo bằng tay, dựng rập riêng, mặc thử trước khi hoàn thiện, chừa lại đường vải để còn sửa. Phần còn lại — quản lý kho, theo dõi đơn, lưu hồ sơ khách — càng làm chặt thì càng có thời gian dành cho những bước kia.