Tập 28 Nguy Cơ: Khang Đặng và nhà may gia đình

Khang Đặng, CEO Mon Amie Veston, là khách mời của talkshow Nguy Cơ số 28 trên Báo điện tử VnExpress.net. Chương trình phát sóng lúc 10h00 thứ Năm hằng tuần trên VnExpress.net và công chiếu lúc 20h trên fanpage VnExpress.net. Nội dung tập này xoay quanh một câu chuyện quen thuộc với nhiều gia đình làm nghề: đưa một nhà may truyền thống lên quy mô sản xuất mà không đánh mất phần tay nghề làm nên tên tuổi của nó.

Nhà may gia đình gặp bài toán gì khi lớn lên

Nghề may đo vận hành theo tri thức nằm trong tay người thợ cả. Người thợ cả nhìn dáng khách là biết phải hạ vai bên nào, cộng bao nhiêu ở sống lưng, ngực áo cần dựng bao nhiêu lớp. Tri thức đó chính xác nhưng không viết thành văn bản, và đó là điều làm cho một nhà may gia đình rất khó lớn.

Khi đơn hàng còn vài chục bộ một tháng, một người thợ cả là đủ. Khi đơn hàng lên tới hàng trăm bộ cho một doanh nghiệp và phải giao trong 4–6 tuần, ba vấn đề xuất hiện cùng lúc:

• Rập giấy không nhân bản được. Rập cắt bằng bìa cứng, treo trên móc, mòn dần theo mỗi lần vẽ lại. Hai người cắt từ hai bản rập cùng mã có thể ra hai kết quả lệch nhau vài milimet.
• Không truy được đơn đang ở công đoạn nào. Khi bốn chuyền cùng chạy, khách hỏi đơn của họ đến đâu thì câu trả lời phụ thuộc vào trí nhớ của quản đốc.
• Số đo của khách cũ nằm trong sổ tay. Khách quay lại sau ba năm, tìm được sổ hay không là chuyện may rủi. Mà không tìm được thì phải đo lại từ đầu, và bộ mới không đảm bảo giống bộ cũ.

Số hóa một nhà may nghĩa là gì

Nhiều người nghe "số hóa ngành may" thì nghĩ tới máy móc tự động. Trên thực tế, phần đem lại thay đổi lớn nhất lại đơn giản hơn nhiều: đưa những thứ vốn nằm trong đầu người và trong sổ giấy vào một hệ thống mà cả xưởng cùng đọc được.

Cụ thể là ba việc. Thứ nhất, khoảng 20 số đo của mỗi khách được lưu lại kèm mã rập đã hiệu chỉnh cho riêng người đó, để lần đặt sau chỉ cần cập nhật những điểm thay đổi. Thứ hai, rập được số hóa để cắt lại đúng bản gốc mỗi lần, không phụ thuộc vào tấm bìa đã mòn. Thứ ba, từng đơn được theo dấu qua các công đoạn cắt, may, hoàn thiện, kiểm phẩm, để biết chính xác đơn nào chậm và chậm ở đâu.

Kết quả thực tế của ba việc đó là điều khách nhìn thấy: một đơn tái đặt khi rập đã có sẵn chỉ mất 7–10 ngày thay vì phải chạy lại toàn bộ quy trình từ đầu.

Điều không số hóa được

Đây là phần mà cuộc trò chuyện trong talkshow chạm tới, và cũng là phần mà bất kỳ ai làm nghề này đều hiểu. Có những công đoạn không có phần mềm nào thay được.

Dựng ngực áo vest là một ví dụ. Lớp canh tóc phải được khâu lược bằng tay với lực căng thay đổi dọc theo chiều dài, để ngực áo cong theo đúng độ nở của người mặc. Không có thông số nào mô tả được lực tay đó, người thợ học bằng cách làm hỏng nhiều lần.

Tra tay áo vest cũng vậy. Vòng nách phải vừa đủ ôm để áo gọn, vừa đủ rộng để giơ tay lên được mà thân áo không bị kéo theo. Cân bằng đó nằm ở tay nghề chứ không nằm ở bản vẽ.

Buổi thử form giữa chừng cũng không bỏ được. Mắt người nhìn bộ áo trên cơ thể thật, thấy vai đổ hay cổ vênh — thứ mà con số trên giấy không hiện ra.

Nói cách khác, công nghệ giải quyết phần lặp lại và phần ghi nhớ. Phần còn lại vẫn thuộc về người thợ, và đó chính là phần đáng giữ nhất của một nhà may gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Xem lại tập 28 của Nguy Cơ ở đâu? Chương trình phát trên Báo điện tử VnExpress.net vào 10h00 thứ Năm hằng tuần và công chiếu lúc 20h trên fanpage VnExpress.net. Các tập cũ được lưu trên hai kênh này.

Mon Amie có lưu số đo của khách cũ không? Có. Sau lần đo đầu tiên, rập đã hiệu chỉnh của quý khách được lưu lại. Những lần sau chúng tôi chỉ đo lại các điểm có khả năng thay đổi rồi cập nhật, nên thời gian rút ngắn đáng kể.

Máy móc nhiều thì sản phẩm còn là hàng may đo không? Vẫn là hàng may đo, vì rập vẫn được hiệu chỉnh riêng cho từng người và vẫn có buổi thử form. Máy móc chỉ thay phần cắt và phần ghi nhận dữ liệu — hai việc mà làm tay dễ sai hơn làm máy.

Mon Amie làm nghề may từ năm 1991, hiện có xưởng hơn 1.000 m2 tại 80-82-84 Đường 3/2, Quận 10 với hơn 80 thợ may làm việc trực tiếp và 5 showroom tại TP.HCM. Mỗi năm chúng tôi phục vụ hơn 500 doanh nghiệp. Cái gọi là "hành trình từ nhà may gia đình" thực chất là quá trình biến những gì một người thợ cả biết thành thứ mà cả một xưởng cùng làm được, và làm giống nhau qua từng năm.