Chọn vải may đồng phục: bảng tra theo môi trường làm việc

Chọn vải may đồng phục bắt đầu từ một câu duy nhất: người mặc bộ này làm gì trong tám tiếng. Ngồi máy lạnh, đứng quầy, đi ngoài đường hay làm trong xưởng — bốn môi trường này cần bốn nhóm vải khác nhau, và chọn nhầm nhóm thì không có tay nghề may nào cứu được. Bài này liệt kê đặc tính thật của các loại vải đồng phục thông dụng ở Việt Nam, rồi ghép chúng với từng môi trường.

Các loại vải đồng phục thông dụng và đặc tính thật

Kate là tên gọi chung cho vải pha cotton với polyester, phổ biến nhất trong đồng phục Việt Nam. Ưu điểm là bền màu, ít nhăn, giặt máy không biến dạng, giá hợp lý cho đơn số lượng. Tỉ lệ pha quyết định cảm giác mặc: càng nhiều cotton thì càng mát và thấm hút tốt nhưng càng nhăn; càng nhiều polyester thì càng giữ nếp nhưng càng bí. Tỉ lệ khoảng sáu mươi lăm cotton trên ba mươi lăm polyester là điểm cân bằng dùng được cho hầu hết môi trường văn phòng.

Kaki dày và cứng hơn, dệt vân chéo nên có gân xiên nhìn thấy được. Ít nhăn, giữ màu tốt, chịu ma sát cao. Đây là vải của quần tây bền, đồng phục kỹ thuật và bảo hộ. Kaki có hai nhóm: kaki thun pha sợi đàn hồi cho người phải vận động nhiều, và kaki không thun cứng cáp hơn, đứng form hơn.

Vải thun dệt kim co giãn tự nhiên nhờ cấu trúc vòng sợi chứ không nhờ sợi đàn hồi. Dùng cho áo thun và áo polo. Các biến thể hay gặp: thun cá sấu có mặt vải nổi hạt, thoáng và bền dáng, dùng cho polo; thun trơn mịn mặt phẳng, mềm hơn, dùng cho áo thun cổ tròn. Điều cần hỏi khi chọn thun là độ xoắn của sợi — sợi xoắn kỹ thì mặt vải ít xù sau nhiều lần giặt, đây là khác biệt lớn nhất giữa áo thun rẻ và áo thun bền.

Poplin và oxford đều là vải cotton hoặc cotton pha cho sơ mi. Poplin mặt mịn phẳng, mỏng và mát, nhưng phải ủi. Oxford dệt dày dặn hơn, mặt vải có kết cấu, thoáng và bền, hợp môi trường không cà vạt.

Len pha dùng cho vest, ghi lê và quần đi kèm. Len có khả năng hồi nếp tốt nhất trong các loại sợi — treo qua đêm là phần lớn nếp nhăn tự phẳng lại. Tỉ lệ len càng cao thì áo càng hồi form tốt nhưng cũng càng cần chăm sóc kỹ.

Polyester pha rayon là tiêu chuẩn cho quần tây và chân váy công sở. Đứng form, ít nhăn khi ngồi lâu, không phồng gối. Rayon cho độ rũ và cảm giác mát gần với cotton, polyester cho độ bền và giữ nếp.

Ghép vải với môi trường làm việc

Ngồi bàn giấy trong phòng lạnh. Sơ mi kate hoặc poplin pha, định lượng khoảng một trăm hai mươi gam trên mét vuông. Quần tây polyester pha rayon. Cần thêm một lớp khoác nhẹ dùng chung — ghi lê hoặc blazer mỏng theo màu nền công ty — cho những người ngồi gần miệng gió điều hòa. Nếu công ty không cung cấp lớp này thì mỗi người sẽ tự mang áo khoác riêng và tính đồng bộ của cả đội mất sạch.

Đứng quầy lễ tân, tiếp khách liên tục. Ưu tiên vải có độ hồi form, tức kéo giãn rồi trở lại nguyên trạng. Quần và chân váy nên pha thêm khoảng hai tới ba phần trăm sợi đàn hồi để tránh bai mông và phồng gối sau nửa ngày. Tỉ lệ đàn hồi cao hơn nữa thì vải nhanh mất dáng.

Di chuyển ngoài trời, đi thị trường. Vải dệt thưa hơn, định lượng nhẹ hơn, nhiều cotton hơn để thấm mồ hôi — đổi lại phải chấp nhận nhăn nhiều hơn. Chọn màu nền trung tính đậm như xanh navy hoặc xám tro, vì chúng giấu vệt ẩm ở lưng và nách tốt hơn hẳn màu sáng.

Xưởng, kho, công trình. Kaki dày dặn, đường may chịu lực ở gối và khuỷu tay, túi bố trí theo công việc thật. Nhóm này cần đánh giá riêng theo yêu cầu an toàn của từng ngành, không dùng chung tiêu chuẩn với đồng phục văn phòng.

Ẩm và lạnh, ví dụ khu vực bảo quản mát. Len pha giữ ấm mà vẫn thoáng, vì sợi len hút được lượng ẩm đáng kể mà bề mặt vẫn cho cảm giác khô.

Ba thông số cần đọc trên mọi mã vải

Bất kể tên thương mại là gì, ba con số này mới cho biết quý khách đang mua thứ gì:

• Thành phần sợi quyết định cảm giác mặc và cách bảo quản.
• Định lượng gam trên mét vuông quyết định dày mỏng. Sơ mi khoảng một trăm mười tới một trăm bốn mươi. Quần tây khoảng hai trăm ba mươi tới hai trăm tám mươi. Vest và ghi lê khoảng hai trăm bốn mươi tới ba trăm hai mươi, trong đó dải nhẹ nhất là vải mùa nóng.
• Kiểu dệt quyết định bề mặt và độ thoáng. Vân điểm phẳng mịn nhưng nhăn nhanh. Vân chéo có gân xiên, ít nhăn và rũ đẹp hơn. Dệt kim co giãn tự nhiên.

Nếu bên bán chỉ đọc được tên thương mại mà không nói được ba thông số này, đó là dấu hiệu họ không nắm nguồn vải.

Bốn phép thử làm ngay trên mảnh vải mẫu

• Thử nhăn: nắm chặt vải trong lòng bàn tay mười giây rồi thả. Nếp còn hằn sâu nghĩa là áo sẽ nhăn sau nửa buổi ngồi.
• Thử hồi form: kéo vải theo đường chéo rồi buông. Vải tốt trở lại nguyên trạng, vải kém giữ lại vết giãn.
• Thử phai màu: xát một mảnh vải trắng ẩm lên mặt vải màu. Vải trắng ăn màu nghĩa là lô hàng sẽ phai sang các món khác khi giặt chung.
• Thử ngược sáng: soi mảnh vải về phía nguồn sáng. Nhiều khoảng trống nghĩa là vải thoáng nhưng dễ lộ khi may màu sáng.

Với đồng phục mặc hằng ngày, nên yêu cầu nhà cung cấp vải cho mức độ bền màu từ bốn trở lên trên thang năm bậc, xét cả với giặt, mồ hôi, ma sát và ánh sáng.

Vì sao đơn lớn phải mua trọn lô nhuộm

Vải được nhuộm theo từng mẻ, và hai mẻ cùng một mã màu vẫn có thể lệch sắc do nhiệt độ, thời gian và độ pH của bể nhuộm. Đặt riêng một chiếc áo thì không ai nhận ra. Nhưng khi ba mươi người đứng thành hàng chụp ảnh, hai sắc độ khác nhau hiện ra rất rõ. Màu xám và các màu pha nhiều thuốc nhuộm gốc dễ lệch hơn hẳn so với đen hay navy.

Vì vậy với đơn lớn, chúng tôi mua trọn lô nhuộm ngay từ đầu, tính đủ cho toàn bộ nhân sự cộng phần dự phòng cho người mới và cho việc sửa chữa. Phần dự phòng được giữ tại kho xưởng, nên khi công ty tuyển thêm người thì bộ đồng phục mới vẫn cùng màu tuyệt đối với lô cũ.

Câu hỏi thường gặp

Cùng một công ty có nên dùng chung một loại vải cho tất cả không? Không nên. Bộ phận kinh doanh chạy ngoài đường và bộ phận kế toán ngồi phòng lạnh có nhu cầu hoàn toàn khác nhau. Cách xử lý đúng là giữ nguyên màu sắc và kiểu dáng để nhìn vẫn là một hệ thống, nhưng đổi mã vải theo nhóm công việc. Chi phí phát sinh không đáng kể so với việc cả một bộ phận không chịu mặc đồng phục vì quá nóng.

Làm sao biết vải đã xử lý chống co? Hỏi thẳng nhà cung cấp và yêu cầu ghi vào hợp đồng. Nếu không có thông tin, cách chắc chắn nhất là giặt thử một mảnh mẫu rồi đo lại. Với vải chưa xử lý, thợ phải cộng thêm cữ vào rập để bù độ co từ hai tới ba phần trăm, nếu không cả lô sẽ ngắn lại sau vài lần giặt.

Vải đắt hơn có bền hơn không? Không hẳn. Giá vải phần lớn phản ánh độ mảnh của sợi và độ mịn của mặt vải, chứ không phản ánh độ bền. Sợi mảnh cho vải mịn đẹp nhưng yếu hơn trước ma sát. Với đồng phục mặc mỗi ngày và giặt máy liên tục, loại vải ở dải trung bình thường bền hơn loại cao cấp nhất.

Tại Mon Amie, quý khách xem và sờ vải thật tại showroom trước khi chốt, không chọn qua ảnh. Sau khi thống nhất mã vải, xưởng may một bộ mẫu để nhân viên mặc thử trong điều kiện làm việc thật, rồi mới đặt trọn lô nhuộm và cắt cho toàn đội. Số đo từng người được lưu lại cho các lần đặt sau, và trang phục được chỉnh sửa trong ba năm kể từ ngày giao.