Lịch sử bộ suit: từ quý tộc châu Âu đến quý ông hiện đại

Bộ suit hiện đại không sinh ra từ nhu cầu phô trương mà từ điều ngược lại. Đầu thế kỷ 19, giới quý ông Anh bắt đầu bỏ vải gấm thêu kim tuyến và màu sắc rực rỡ để chuyển sang len trơn tối màu, cắt thật vừa vặn với cơ thể. Từ đó đến nay, cấu trúc cơ bản của bộ trang phục ấy gần như không đổi — và lý do nó bền đến vậy nằm ở kỹ thuật chứ không ở thời trang.

Cuộc cách mạng của sự tiết chế

Nhân vật gắn với bước ngoặt này là Beau Brummell, người có ảnh hưởng lớn đến cách ăn mặc của giới thượng lưu London đầu thế kỷ 19. Nguyên tắc ông đưa ra rất đơn giản: một bộ trang phục đẹp là bộ được cắt chính xác theo cơ thể, sạch sẽ và tiết chế — không phải bộ nhiều chi tiết trang trí nhất.

Với người thợ may, tuyên ngôn đó có hệ quả rất cụ thể. Khi bỏ hết thêu thùa và màu sắc, không còn gì che được lỗi cắt. Đường vai lệch, ngực áo phẳng lì hay eo áo thừa vải đều lộ ngay trên nền vải trơn. Nghề may đo hiện đại lớn lên chính từ áp lực ấy, và phố Savile Row ở London trở thành nơi tập trung của những nhà may theo đuổi độ chính xác này.

Đó cũng là lý do đến tận hôm nay, một bộ suit trơn màu trầm vẫn là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất với tay nghề. Vải sọc và caro tha thứ nhiều lỗi hơn.

Những chi tiết còn sót lại từ quá khứ

Nhiều chi tiết trên bộ suit hiện đại vốn có công dụng thật từ hàng trăm năm trước, nay chỉ còn giữ lại như một quy ước.

• Ve xếch nhọn hướng lên vai đến từ áo đuôi tôm và áo khoác buổi sáng của thế kỷ 19, nên đến nay vẫn được xem là trang trọng hơn ve thường.
• Xẻ tà sau lưng bắt nguồn từ trang phục cưỡi ngựa: tà xẻ để vạt áo rủ hai bên yên. Ngày nay xẻ tà giữ chức năng khác nhưng vẫn hữu dụng — nó giúp vạt áo không bị bung khi người mặc ngồi hoặc cho tay vào túi quần.
• Hàng khuy trên cổ tay áo có nhiều giai thoại về nguồn gốc, phổ biến nhất là chuyện quân đội thời Napoleon. Dù nguồn gốc thế nào, khuy tay áo mở được vẫn là dấu hiệu của một chiếc áo may đo, vì thùa khuy thật đòi hỏi tay áo phải đúng chiều dài ngay từ đầu.
• Nút dưới cùng của áo vest và của ghi lê để mở, theo giai thoại gắn với vua Edward VII. Lý do thực dụng khiến thói quen này tồn tại là để vạt áo không bị kéo căng khi ngồi.

Vì sao form vẫn quan trọng hơn nhãn mác

Một bộ suit chỉ có bốn điểm quyết định, và cả bốn đều thuộc về form chứ không thuộc về thương hiệu.

Điểm thứ nhất là vai. Đường may vai phải kết thúc đúng chỗ vai người mặc kết thúc. Rộng hơn thì đầu tay áo sụp xuống, hẹp hơn thì xuất hiện nếp nhăn tỏa ra từ vòng nách. Vai cũng là bộ phận gần như không sửa được sau khi ráp, nên đây là điểm phải đúng ngay từ buổi thử đầu tiên.

Điểm thứ hai là ngực áo. Lớp dựng bên trong quyết định ngực áo có dáng cong tự nhiên hay phẳng cứng. Lớp chần lông ngựa may vào sẽ ôm theo ngực người mặc qua thời gian; lớp mex dán bằng keo thì sau vài năm bắt đầu bong và nổi bọt trên bề mặt.

Điểm thứ ba là chiều dài thân áo. Quy tắc cổ điển là gấu áo che hết mông. Nhưng với vóc dáng người Việt, áo cắt theo tỉ lệ châu Âu thường dài quá và làm chân trông ngắn lại, nên phải hiệu chỉnh theo tỉ lệ thân trên và thân dưới của từng người.

Điểm thứ tư là chiều dài tay, đo sao cho măng sét sơ mi lộ ra khoảng một đến một centimet rưỡi khi buông thõng tay.

Bộ suit trong đời sống công việc hôm nay

Ở Việt Nam, bộ suit đã rời khỏi vai trò lễ phục thuần túy và trở thành trang phục làm việc của cấp quản lý, đội ngũ kinh doanh và các bộ phận tiếp xúc khách hàng. Điều này đặt ra yêu cầu kỹ thuật khác với suit châu Âu: vải phải nhẹ hơn, lót phải thoáng hơn, và bộ đồ phải chịu được việc mặc thường xuyên chứ không chỉ vài lần một năm.

Cách xử lý quen thuộc của chúng tôi cho khí hậu này là giảm định lượng vải, dùng lót nửa thân thay vì lót kín, và ưu tiên len dệt sợi xoắn cao để áo ít nhăn sau nhiều giờ ngồi.

Câu hỏi thường gặp

Người mới bắt đầu nên may bộ suit đầu tiên màu gì? Navy đậm hoặc xám than, ve thường, hai khuy, vải trơn. Hai màu này đi được với hầu hết sơ mi và giày, dùng cho cả công việc lẫn tiệc, và không bị lỗi thời. Các màu và họa tiết mạnh nên để dành cho bộ thứ hai trở đi.

Suit hai mảnh hay ba mảnh phù hợp hơn ở Việt Nam? Cho công việc hàng ngày thì hai mảnh. Ba mảnh phù hợp với lễ cưới, sự kiện trang trọng và các dịp cần giữ hình ảnh chỉn chu ngay cả khi đã cởi áo khoác. Nếu chọn ba mảnh cho khí hậu nóng, nên bỏ lớp lót ở lưng ghi lê để giảm độ hầm.

Bao lâu nên đưa suit đi giặt khô? Ít hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường. Giặt khô làm khô sợi len và rút ngắn tuổi thọ vải, nên chỉ giặt khi thật cần. Cách chăm sóc đúng cho phần lớn trường hợp là treo thoáng sau mỗi lần mặc, dùng bàn chải mềm chải theo chiều sợi và làm phẳng bằng hơi nước.

Mon Amie may veston từ năm 1991. Chúng tôi giữ nguyên cách dựng form cổ điển của nghề — chần lông ngựa, tra tay có bông đầu tay, thử form nhiều lần — và chỉ điều chỉnh phần chất liệu cùng lớp lót cho phù hợp khí hậu Việt Nam. Rập riêng của từng khách được lưu tại xưởng ở Quận 10, để những bộ may sau và những lần chỉnh sửa trong 3 năm bảo hành đều khớp đúng với bản gốc.