Cách chọn vải may đồng phục theo ngành nghề

Chọn vải đồng phục không bắt đầu từ màu sắc mà bắt đầu từ câu hỏi: người mặc bộ đồ này làm gì trong tám tiếng, và bộ đồ bị giặt như thế nào. Trả lời được hai câu đó là đã loại được hai phần ba số vải trên thị trường. Phần còn lại chọn theo bốn chỉ số kỹ thuật dưới đây, chứ không theo tên gọi thương mại — vì cùng một cái tên "kate" hay "kaki" có thể là hai chất lượng rất khác nhau.

Bốn chỉ số cần hỏi khi xem vải

• Định lượng (g/m²): cân nặng của một mét vuông vải. Đây là con số nói thật nhất về độ dày. Sơ mi công sở thường 110-140 g/m², quần tây 220-280 g/m², vest cho miền Nam 230-270 g/m², áo thun 180-220 g/m². Vải nhẹ hơn mức đó sẽ lộ và nhàu nhanh; nặng hơn thì nóng.
• Thành phần sợi: tỷ lệ cotton, polyester, len, spandex. Đây là yếu tố quyết định cảm giác mặc và cách bảo quản.
• Kiểu dệt: dệt trơn cho bề mặt phẳng, dệt chéo cho độ bền và độ rũ, dệt tổ ong hoặc cá sấu cho độ thoáng ở áo thun có cổ.
• Cách nhuộm: nhuộm sợi trước rồi mới dệt cho độ bền màu cao hơn hẳn nhuộm sau khi dệt. Vải sọc và ca-rô thật luôn là nhuộm sợi; sọc in trên nền trắng sẽ phai lệch sau vài chục lần giặt.

Đọc thành phần sợi cho đúng

Cotton thấm hút và mềm, nhưng co 3-5% ở lần giặt đầu nếu chưa qua xử lý xả co, nhăn nhiều và bạc màu nhanh dưới nắng.

Polyester bền, giữ màu, khô nhanh, gần như không nhăn. Nhược điểm ít người nói: sợi polyester ưa dầu, nên mồ hôi và dầu cơ thể bám vào sợi rất khó lấy ra bằng nước lạnh, và đó là lý do áo polyester ám mùi dai hơn áo cotton dù giặt thường xuyên hơn.

Vải pha là lựa chọn thực dụng của phần lớn đồng phục. Tỷ lệ 65 polyester / 35 cotton nghiêng về độ bền và ít nhăn; tỷ lệ ngược lại, cotton chiếm phần hơn, nghiêng về cảm giác mặc dễ chịu. Doanh nghiệp cần cân giữa hai thứ này theo mức độ vận động của nhân sự.

Spandex 2-3% nên có mặt ở quần tây và áo vest nữ. Nó không làm vải trông co giãn mà chỉ giúp vải nhả ra khi ngồi rồi trở lại phom cũ khi đứng.

Một lưu ý về xử lý chống nhăn: lớp hoàn tất chống nhăn dùng nhựa liên kết sợi vải, giúp áo phẳng nhưng làm giảm độ bền kéo của vải. Với đồng phục cần dùng ba năm, nên chọn vải pha đủ polyester để ít nhăn tự nhiên, thay vì cotton nguyên chất phủ hóa chất chống nhăn.

Gợi ý theo ngành nghề

• Văn phòng, ngân hàng, bất động sản: sơ mi vải pha 110-130 g/m² dệt trơn hoặc dệt chéo nhẹ; quần tây và chân váy dùng tuyết mưa hoặc gabardine pha; vest dùng len pha 230-270 g/m² dệt thoáng.
• Nhà hàng, khách sạn: kaki dệt chéo hoặc vải pha nặng cho nhân viên phục vụ, vì bộ đồ chịu ma sát và giặt công nghiệp liên tục. Ghi lê phối sơ mi bền hơn áo vest đầy đủ trong môi trường bưng bê.
• Bếp: cotton dày là bắt buộc, và đây là chỗ tuyệt đối không dùng polyester tỷ lệ cao — sợi tổng hợp gặp dầu nóng hoặc lửa sẽ chảy và dính vào da, nguy hiểm hơn nhiều so với vải cotton chỉ cháy sém. Áo bếp truyền thống có hai hàng khuy cũng vì lý do vận hành: khi mặt áo trước bị dây bẩn giữa ca, đầu bếp lật vạt sang bên còn lại và cài hàng khuy kia là có ngay mặt áo sạch để ra chào khách.
• Spa, thẩm mỹ, phòng khám: vải pha chịu được giặt ở 40-60 độ, vì dầu nền và tinh dầu không tan trong nước lạnh và sẽ oxy hóa thành vệt ố vàng nếu chỉ giặt mát.
• Nhà máy, kỹ thuật, xây dựng: kaki dệt chéo 3/1 định lượng cao, đường may can rẽ có diễu ở các điểm chịu lực, cân nhắc dải phản quang cho nhân sự làm ngoài trời hoặc trong kho có xe nâng.
• Sự kiện, đội nhóm, áo thun: vải cá sấu cho áo có cổ vì mặt dệt hạt tạo khe thoáng và giữ dáng cổ áo; thun trơn cotton pha cho áo cổ tròn.

Ba phép thử làm được ngay tại quầy vải

• Thử nhăn: nắm chặt một góc vải trong tay khoảng mười giây rồi thả. Vải hồi lại gần như phẳng là ít nhăn; giữ nguyên nếp gấp là sẽ nhàu suốt ngày làm việc.
• Thử phai: chà mạnh mặt vải lên một tờ giấy trắng hoặc mảnh vải trắng. Có màu ăn sang là vải nhuộm chưa đạt, sẽ phai lên áo trong và bạc nhanh.
• Thử soi sáng: đưa vải ra trước nguồn sáng. Với sơ mi màu sáng, nếu nhìn xuyên rõ thì cần tăng định lượng hoặc chuyển sang mặt dệt dày hơn — đây là than phiền phổ biến nhất của nhân viên nữ về đồng phục sơ mi.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao đơn hàng lớn phải mua trọn lô nhuộm? Cùng một mã vải nhưng khác lô nhuộm sẽ lệch màu vài phần trăm. Cầm hai mảnh trên tay thì khó phân biệt, nhưng khi bốn mươi người đứng thành hàng dưới đèn hội trường thì thấy ngay có mảng đậm hơn mảng khác. Vì vậy nên chốt đủ số mét trong một lô và mua dư 8-10% để còn may bổ sung cho nhân sự mới mà màu vẫn khớp.

Vải càng dày càng bền phải không? Không hẳn. Độ bền phụ thuộc vào chi số sợi, mật độ dệt và chất lượng sợi nhiều hơn là độ dày. Một tấm vải mỏng dệt dày sợi mảnh chất lượng cao bền hơn tấm vải dày dệt thưa sợi ngắn. Định lượng chỉ nên dùng để chọn độ dày phù hợp khí hậu, không dùng làm thước đo chất lượng.

Có nên để nhân viên tự chọn vải không? Nên lấy ý kiến ở khâu thử cảm giác mặc, nhưng quyết định cuối cùng phải thuộc về người nắm được yêu cầu vận hành và ngân sách. Cách hiệu quả là rút gọn còn hai, ba phương án đã đạt chuẩn kỹ thuật rồi mới đưa nhân viên chọn.

Mon Amie làm nghề từ năm 1991 và giữ kho vải mẫu tại xưởng hơn 1.000 m² ở Quận 10. Quý khách có thể mang mẫu vải về, giặt thử theo đúng cách công ty vẫn giặt, rồi quay lại quyết định — một tuần chờ đợi ở khâu này tiết kiệm được rất nhiều phiền phức trong ba năm sau đó.