Thiết kế đồng phục: từ ý tưởng đến bộ mẫu được duyệt

Thiết kế đồng phục không dừng ở việc vẽ ra một mẫu áo đẹp. Một thiết kế đạt yêu cầu phải may được với giá hợp lý, mặc được tám tiếng mỗi ngày, giặt được nhiều lần mà không biến dạng, và vừa với dải vóc dáng thật của toàn bộ nhân sự chứ không riêng người mẫu trong bản vẽ. Phần khó nằm ở bốn điều kiện sau, không phải ở điều kiện đầu.

Dưới đây là cách một bộ đồng phục đi từ ý tưởng đến mẫu được duyệt.

Bước 1: Tóm tắt yêu cầu - hỏi trước khi vẽ

Trước khi cầm bút, người thiết kế cần biết:

• Doanh nghiệp làm ngành gì, khách hàng gặp nhân viên trong bối cảnh nào.
• Nhân sự chia thành mấy nhóm, mỗi nhóm làm việc trong điều kiện nào (phòng lạnh, ngoài trời, khu bếp, kho hàng).
• Bộ nhận diện thương hiệu: mã màu chính xác, dạng logo, phông chữ, những màu tuyệt đối không dùng.
• Ngân sách trên đầu người và tần suất cấp phát.
• Có ràng buộc an toàn lao động hay quy định ngành nào không.

Thiếu phần này thì mọi bản vẽ về sau đều là đoán mò, và số vòng chỉnh sửa sẽ kéo dài vô tận.

Bước 2: Chuyển màu thương hiệu sang màu vải

Đây là chỗ hay vỡ trận nhất. Màu trên bộ nhận diện thường được định nghĩa theo hệ màu ánh sáng dùng cho màn hình, trong khi vải là màu vật liệu nhuộm. Một số màu rực trên màn hình đơn giản là không tồn tại trên vải len hoặc cotton.

Cách xử lý đúng là chọn màu vải gần nhất trong bảng màu thực tế của nhà cung cấp, xem mẫu vải dưới ánh sáng nơi nhân viên làm việc chứ không phải dưới đèn showroom, rồi mới chốt. Ánh sáng đèn huỳnh quang, đèn LED trắng và ánh nắng cho ra ba sắc độ khác nhau trên cùng một miếng vải.

Nguyên tắc thực dụng: dùng màu thương hiệu ở diện tích nhỏ - viền cổ, viền măng sét, chỉ may, khăn quàng, cà vạt, logo - và để thân áo ở tông trung tính. Cách này vừa dễ tìm vải, vừa dễ phối, vừa ít lỗi thời.

Bước 3: Thiết kế theo dải vóc dáng thật

Bản vẽ thời trang thường dựng trên tỉ lệ người cao ráo. Nhân sự thật thì đủ dáng. Một thiết kế đồng phục tốt phải "chịu" được cả hai đầu của dải cỡ số.

• Đường ngang ở vị trí nguy hiểm: đường phối màu chạy ngang bụng hoặc ngang hông làm nổi bật đúng chỗ đa số người mặc không muốn nổi bật.
• Cổ áo quá bó: đẹp trên bản vẽ, nhưng khi lên cỡ lớn sẽ cấn cổ.
• Áo quá ngắn thân: người có bụng sẽ bị lộ khi giơ tay.
• Chân váy bó không xẻ: nhân viên không bước dài được, không lên xuống cầu thang thoải mái.
• Vải sáng màu, mỏng, không lót: lộ nội y - lỗi này phổ biến đến mức đáng ngạc nhiên.

Người thiết kế có nghề sẽ vẽ mẫu rồi tự hình dung nó ở cỡ 3XL trước khi đưa cho khách xem.

Bước 4: Chọn chất liệu theo điều kiện làm việc

Thiết kế và chất liệu phải quyết định cùng lúc, vì cùng một kiểu áo may bằng hai loại vải sẽ ra hai kết quả khác nhau hoàn toàn.

• Phòng lạnh, ngồi lâu: cotton pha, CVC, hoặc vải có thành phần đàn hồi nhẹ để không cấn khi ngồi.
• Di chuyển ngoài trời: vải thoáng, thấm hút, màu không quá sẫm để đỡ hấp nhiệt.
• Khu bếp và chế biến: vải dày, chịu nhiệt, dệt chặt để dầu mỡ khó thấm sâu.
• Kho vận, kỹ thuật: vải chịu ma sát, đường may cuốn ở nách và sườn, túi đặt ở vị trí không vướng khi cúi.

Một chi tiết kỹ thuật ít ai để ý: vải cotton co rút khoảng 2-3% sau vài lần giặt đầu. Thiết kế nào có kích thước tới hạn - ví dụ chiều dài tay áo vừa khít, hoặc chân váy vừa đúng gối - đều phải trừ hao ngay từ khâu ra rập.

Bước 5: May bộ mẫu và duyệt trên người thật

Bản vẽ được duyệt không có nghĩa là thiết kế được duyệt. Bộ mẫu phải được may bằng đúng loại vải sẽ dùng, mặc lên người thật, và thử trong tình huống thật: ngồi xuống, giơ tay, cúi người, đi lại nửa ngày. Đây là bước phát hiện những vấn đề mà bản vẽ không bao giờ cho thấy - áo kéo căng khi giơ tay, cổ áo cấn khi cúi, túi áo vướng dây đeo thẻ.

Sau khi bộ mẫu được duyệt, rập mới được nhân ra toàn bộ dải cỡ và đưa vào cắt đại trà. Thời gian may tiêu chuẩn là 4-6 tuần tính từ ngày duyệt mẫu này.

Câu hỏi thường gặp

Thiết kế đồng phục có tính phí riêng không? Với đơn hàng đủ số lượng, phần thiết kế và lên rập thường được tính gộp trong giá sản phẩm. Chi phí phát sinh chỉ xuất hiện khi doanh nghiệp yêu cầu dệt vải riêng theo màu độc quyền, hoặc khi số mã hàng nhiều mà số lượng mỗi mã lại nhỏ, vì mỗi mã đều tốn một lần lên rập và canh máy.

Bao lâu thì nên thiết kế lại đồng phục? Chu kỳ hợp lý là ba đến năm năm, hoặc khi doanh nghiệp thay bộ nhận diện. Nếu chỉ muốn làm mới mà chưa cần đổi hẳn, cách rẻ và hiệu quả là giữ nguyên kiểu áo và chỉ đổi phụ kiện: khăn quàng, cà vạt, bảng tên, màu chỉ may viền.

Doanh nghiệp chưa có bộ nhận diện thì thiết kế thế nào? Vẫn làm được. Xuất phát từ logo hiện có và màu đang dùng trên biển hiệu, website. Trong trường hợp này nên chọn tông trung tính an toàn cho thân áo và đặt điểm nhấn màu ở phụ kiện, để sau này khi doanh nghiệp chuẩn hoá bộ nhận diện thì không phải thay toàn bộ đồng phục.

Có nên để nhân viên bình chọn mẫu không? Nên, nhưng theo cách có kiểm soát. Ban lãnh đạo chốt ba phương án đã khả thi về sản xuất và ngân sách, rồi để nhân viên chọn trong ba phương án đó. Mở hoàn toàn cho mọi ý kiến thường dẫn tới kết quả không ai hài lòng và tiến độ kéo dài nhiều tháng.

Mon Amie thiết kế và may trong cùng một nơi - xưởng hơn 1.000 m2 tại 80-82-84 Đường 3/2, Quận 10 - nên người vẽ mẫu và người ra rập ngồi cách nhau vài bước chân. Điều đó có nghĩa là mọi bản vẽ đều được kiểm tra tính khả thi ngay khi còn trên giấy, và khi quý khách muốn đổi một chi tiết trên bộ mẫu, chúng tôi làm được trong vài ngày thay vì gửi qua lại giữa các bên. Sau khi giao hàng, rập của quý khách được lưu tại xưởng để những đợt bổ sung về sau vẫn ra đúng bộ đồ cũ.