Mua giày tây nam ở TP.HCM: chọn dáng, da và cỡ đúng

Một đôi giày tây nam đúng nghĩa được đánh giá qua ba thứ: dáng giày có phù hợp mức trang trọng của bộ đồ không, phần da là da thật lớp mặt hay da đã xử lý phủ, và cỡ có ôm đúng chỗ cần ôm không. Giá tiền chỉ phản ánh được phần nào; hai đôi cùng giá có thể chênh nhau rất xa về ba tiêu chí trên.

Bài viết này tóm tắt những gì nên biết trước khi đi mua giày tây tại TP.HCM, đặc biệt là khi giày dùng để đi cùng vest.

Bốn dáng giày tây và mức trang trọng của chúng

Thứ tự từ trang trọng nhất xuống thoải mái nhất:

• Oxford: phần dây buộc khâu kín vào thân giày, tạo đường viền liền mạch. Đây là dáng trang trọng nhất, chuẩn cho vest ngày cưới, tiệc tối, sự kiện ký kết. Bản Oxford trơn không đục lỗ (plain toe) là bản nghiêm túc nhất.
• Derby: phần dây buộc nằm chồng lên thân giày nên mở rộng ra được. Thoải mái hơn Oxford, hợp mặc hằng ngày, và là lựa chọn tốt cho người có mu bàn chân cao.
• Loafer: không dây, xỏ chân vào. Tiện, thoáng, hợp khí hậu phía Nam, nhưng mức trang trọng thấp hơn - không nên mang trong lễ cưới hay tang lễ.
• Monk strap: khoá cài thay dây. Nằm giữa Derby và Loafer về mức trang trọng, và là dáng dễ tạo điểm nhấn nhất.

Chi tiết đục lỗ trang trí (brogue) càng nhiều thì giày càng bớt trang trọng. Giày full brogue hoa văn kín mũi rất đẹp nhưng không hợp bộ vest đen dự lễ.

Đọc chất da: chỗ tiền của quý khách thực sự nằm

Đây là phần người bán ít giải thích và người mua ít hỏi.

• Da lớp mặt (full grain): giữ nguyên bề mặt ngoài cùng của tấm da, còn thấy lỗ chân lông tự nhiên. Bền nhất, càng dùng càng lên màu đẹp. Nhược điểm là mỗi đôi có vân riêng, không đều tuyệt đối - đó là dấu hiệu tốt chứ không phải lỗi.
• Da mài mặt (corrected grain): bề mặt bị mài đi rồi phủ lớp màu và dập vân giả cho đều. Nhìn phẳng phiu và rẻ hơn, nhưng lớp phủ sẽ nứt theo nếp gấp mũi giày sau một thời gian.
• Da lộn (suede): mặt trong của tấm da. Mềm, thoáng, nhưng rất kỵ nước - cân nhắc kỹ nếu quý khách đi lại nhiều vào mùa mưa Sài Gòn.
• Da tổng hợp: không thấm mồ hôi, gây bí và mùi khi mang cả ngày trong khí hậu nóng ẩm.

Cách kiểm tra nhanh tại cửa hàng: bấm nhẹ ngón tay vào mũi giày. Da thật lớp mặt sẽ nhăn thành nhiều nếp nhỏ li ti; da phủ sẽ nhăn thành một nếp lớn duy nhất.

Phần đế: khâu hay dán

• Đế khâu (Goodyear welt hoặc Blake): đế được khâu chỉ vào thân giày, thay đế được nhiều lần. Đôi giày khâu đế có thể dùng cả chục năm nếu bảo dưỡng đúng.
• Đế dán: nhẹ hơn, mềm hơn, rẻ hơn, nhưng bong đế là hết vòng đời.

Cách nhận biết: lật giày lên, nhìn đường viền quanh mép đế. Nếu thấy hàng chỉ chạy vòng quanh thì đó là đế khâu.

Thử cỡ đúng cách

• Thử vào cuối ngày, khi bàn chân đã giãn ra ở mức lớn nhất.
• Mang đúng loại vớ sẽ dùng với giày đó.
• Chỗ ôm phải nằm ở khớp bàn chân, không phải ở ngón. Đầu ngón cái nên cách mũi giày khoảng một phần hai đến một centimet.
• Gót không được trượt lên xuống khi bước. Trượt gót là dấu hiệu giày rộng, đi lâu sẽ phồng rộp.
• Da thật sẽ giãn ra theo bề ngang sau vài tuần, nhưng không giãn theo chiều dài. Đừng mua giày ngắn với hy vọng nó sẽ dài ra.

Giày mới cần được đi rà dần: vài giờ mỗi ngày trong một đến hai tuần trước khi mang cả ngày. Đây là lời khuyên đặc biệt quan trọng với chú rể chuẩn bị cho ngày cưới.

Phối giày với vest

• Vest xanh navy: giày nâu sẫm là lựa chọn đẹp nhất, giày đen dùng cho dịp trang trọng.
• Vest xám than, xám sáng: giày đen hoặc nâu sẫm đều được.
• Vest đen: chỉ đi giày đen.
• Vest be, nâu, xanh olive: giày nâu các sắc độ.

Hai nguyên tắc bổ sung: dây nịt cùng tông với giày, và chiều dài ống quần phải được chỉnh theo đúng đôi giày sẽ mang. Chênh lệch độ dày đế giữa một đôi Oxford đế mỏng và một đôi Derby đế dày đủ để làm ống quần trông sai một phân - đây là lý do khi lên lai quần, thợ luôn yêu cầu khách mang theo giày.

Câu hỏi thường gặp

Nên có mấy đôi giày tây? Hai đôi là mức tối thiểu hợp lý: một đen, một nâu sẫm. Mang luân phiên, mỗi đôi được nghỉ một ngày để da khô hẳn - làm vậy tuổi thọ giày tăng gấp nhiều lần so với mang liên tục một đôi. Đôi thứ ba nên là một dáng thoải mái hơn như loafer cho ngày thường.

Khí hậu TP.HCM thì chọn giày thế nào? Ưu tiên da thật để thoát ẩm, lót trong bằng da thay vì vải tổng hợp, và luôn dùng cây giữ dáng bằng gỗ tuyết tùng sau khi mang - gỗ hút ẩm và giữ dáng mũi giày. Mùa mưa nên tránh da lộn và đế da trần, chọn đế cao su có rãnh chống trượt.

Giày tây bao lâu thì đánh xi một lần? Lau bụi sau mỗi lần mang, đánh xi dưỡng khoảng hai đến bốn tuần một lần tuỳ tần suất sử dụng. Da bị khô mà không dưỡng sẽ nứt theo nếp gấp mũi giày, và vết nứt đó không phục hồi được.

Giày tây có sửa được không? Có, nếu là giày đế khâu. Thay đế, thay gót, khâu lại đường chỉ bung đều làm được tại các tiệm sửa giày có nghề. Đây chính là lý do đôi giày đế khâu đắt hơn ban đầu lại rẻ hơn về lâu dài.

Tại Mon Amie, khi lên lai quần cho một bộ vest, chúng tôi luôn đề nghị quý khách mang theo đôi giày sẽ đi cùng - vì một phân sai lệch ở ống quần đủ để phá hỏng tỉ lệ của cả bộ đồ. Thợ của xưởng cũng sẽ trao đổi với quý khách về màu giày và màu dây nịt ngay trong lần thử, để bộ đồ khi hoàn thiện là một tổng thể chứ không phải mấy món rời ghép lại. Đó là phần việc chúng tôi coi là thuộc về nghề may, không phải chuyện thêm vào.